Zastupanje u srpskom srednjovekovnom rudarskom pravu

Apstrakt

Jedan član Zakonika o rudnicima despota Stefana posvećen je uređivanju zastupanja. U radu se analizira ta norma i pokušava da odgovori na tri pitanja:

1. O kakvom je zastupanju reč?


2. U kojoj formi se zaključivao ugovor o zastupanju?


3. Koje je poreklo reči „naručnik“, kojom se u Zakoniku označava zastupnik?

Primenjeni metodi su jezičko, istorijsko i sistemsko tumačenje Zakonika o rudnicima, Dušanovog zakonika i Zakonopravila, kao i uporedni metod.

Rezultati ukazuju na to da se radilo o direktnom zastupanju, o kome se ugovor zaključivao u pisanoj formi koja je morala bili solemnizovana ili bar registrovana od strane nosioca javnih ovlašćenja. Termin „naručnik“ (naruçnik, нарȣчник, нароучник) koji se sreće u srpskoj rudarskoj kodifikaciji, nije nastao iz termina „poručnik“ (пороучьникь), koji se nalazi u Zakonopravilu, već je to prevod nemačkog termina besteller, koji se u značenju punomoćnik javlja u jihlavskom, kutnohorskom i frajberškom pravu.

Dubrovački statut nije regulisao zastupanje na opšti način. Poseban član kojim se reguliše zastupanje se u pomenutim rudarskim kodifikacijama javlja samo u pravu Kutne Hore i Zakoniku o rudnicima. U prvom slučaju je reč o parafrazi Ulpijanovog paragrafa iz Digesta i recepciji rimskog prava. U drugom, o potrebi prakse, privrednom razvoju koji je zahtevao takvu normu, ali i visokoj autohtonoj pravnoj kulturi.