Neke pravne nedoumice u vezi sa određivanjem pojma frilensera u Republici Srbiji

Apstrakt

Jedan od osnovnih i, istorijski posmatrano, prvih ciljeva radnog zakonodavstva jeste zaštita zaposlenih kao slabije strane radnog odnosa. Upravo se iz tog razloga u radnom pravu nastoji da se povuče jasna linija razgraničenja između zaposlenih, kao lica kojima je potrebna posebna zaštita jer rade za drugog i samozaposlenih, kao lica koja sama biraju sredstva i mesto rada, načine i postupak njegove realizacije, samostalno snose rizik poslovanja i imaju mogućnost da stiču profit. Tradicionalna, binarna podela radnog prava dovela je do toga da samo lica koja obavljaju rad po osnovu ugovora o radu uživaju svu radnopravnu i socijalnopravnu zaštitu, dok oni koji rade na osnovu nekog drugog ugovora, kojim se ne zasniva radni odnos, tu zaštitu ne uživaju jer imaju mogućnost da kontinuirano zaključuju ugovore sa različitim klijentima ili poslodavcima, pa tako egzistencijalno ne zavise samo od jednog od njih.

Napredak tehnologije i nastanak novih oblika rada uticali su na to da danas, između ostalog, linija razganičenja između podređenog rada (rada za drugog) i slobodnog rada nije više tako jasno vidljiva. Klasičan primer su „frilenseri“, lica koja svoje usluge pružaju na globalnom tržištu i obavljaju rad pomoću digitalnih tehnologija, ali se četo zanemaruju oni frilenseri čiji rad ima karakteristike podređenog rada i koji su ekonomski zavisni samo od jednog poslodavca, te njihov rad umnogome podseća na radni odnos. U ovom radu autor će analizirati izazove i teškoće uspostavljanja sveobuhvatnog i na literaturi utemeljenog pozitivnopravnog pojma frilensera. Osim toga, biće date i preporuke za prevazilažnje određenih problema sa kojima se domaći zakonodavac već susreo radeći na pripremi predloga zakona kojim se reguliše status frilensera.