Upotreba veštačke inteligencije u sudskom postupku
Bočna strana članka
Glavni sadržaj članka
Apstrakt
Tehnološki razvoj u svim oblastima društvenog života rezultirao je i inovacijama u funkcionisanju složenih sistema, kakav je i pravosudni. Zakonodavci i sudije se suočavaju sa novim izazovima i modernim tendencijama društveno-tehnološkog razvoja. U akademskim i medijskim krugovima posvećuje se sve više pažnje mogućnosti upotrebe veštačke inteligencije sa ciljem poboljšanja efikasnosti pravosuđa, i to, pre svega, automatizacijom sudskog postupka. Načelno, automatizacija sudskog postupka se postiže stvaranjem različitih sistema veštačke inteligencije koji doprinose suđenju i odlučivanju. Rasprave o pitanjima pravnog regulisanja primene veštačke inteligencije u sudskim postupcima, o metodama njene upotrebe, kontroli i posledicama po pojedince i društvo aktuelne su u naučnim krugovima, a podržavaju ih i državne vlasti razvijenih zemalja. Upravo zato što korišćenje veštačke inteligencije u sudskim postupcima treba da se sprovodi na odgovoran način, uz obaveznu zaštitu osnovnih ljudskih prava, u ovom radu smo obratili posebnu pažnju na prikaz i analizu etičkih principa iz Evropske etičke povelje o upotrebi veštačke inteligencije u pravosudnim sistemima, koju je usvojila Evropska komisija za efikasnost pravosuđa, telo Saveta Evrope, uz primere dobrih uporednopravnih rešenja.
Detalji članka
Reference
Liu H.-W., Lin C.-F., Chen Y.-J., Beyond State v. Loomis: Artificial Intelligence, Government Algorithmization, and Accountability, International Journal of Law and Information Technology, 2019 (Forthcoming).
https://doi.org/10.1093/ijlit/eaz001
Nakad-Westrate H., Jongbloed T., Van den Herik J., Salem A.-B. M., Digitally Produced Judgements in Modern Court Proceedings, International Journal of Digital Society 6(4)/2015.
https://doi.org/10.20533/ijds.2040.2570.2015.0135
Re R. M., Solow-Niederman A., Developing Artificially Intelligent Justice, Stanford Technology Law Review 22(2)/2019.
Sourdin T., ,Judge v Robot? Artificial Intelligence and Judicial Decision-Making, UNSW Law Journal 41(4)/2018.
https://doi.org/10.53637/ZGUX2213
Zou M., "Smart courts" in China and the future of personal injury litigation, Journal of Personal Injury Law, 2020, 1, https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3552895, 8. jun 2022.
Propisi i drugi akti
European Commission for the Efficiency of Justice (CEPEJ), European Ethical Charter on the Use of Artificial Intelligence in Judicial Systems and their environment, adopted at the 31st plenary meeting of the CEPEJ (Strasbourg, 3-4 December 2018), Council of Europe, February 2019.
Evropska konvencija o ljudskim pravima i osnovnim slobodama, Zakon o ratifikaciji Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda i dodatnih protokola br. 11, 4, 6, 7, 12 i 13, Službeni list SCG - Međunarodni ugovori 9/2003, 5/2005 i 7/05 - ispr. i Službeni glasnik RS - Međunarodni ugovori 12/2010 i 10/2015.
Konvencija o zaštiti lica u odnosu na automatsku obradu ličnih podataka - ETS br. 108, Protokol kojim se menja Konvencija 108, koju je Savet Evrope usvojio 18. maja 2018. godine (Protocol amending the Convention for the Protection of Individuals with regard to Automatic Processing of Personal Data, CETS No. 223), Srbija je potpisala 22. novembra 2019, a ratifikovala 26. maja 2020. godine.
Republic of Estonia, Ministry of Justice, Estonia does not develop AI Judge, https://www.just.ee/en/news/estonia-does-not-develop-ai-judge, 7. jun 2022.
State v Loomis 881 N.W.2d 749 (Wis. 2016), https://www.courts.ca.gov/documents/BTB24-2L-3.pdf, 7. jun 2022.
State v. Loomis, Harvard Law Review, Criminal Law, https://harvardlawreview.org/2017/03/state-v-loomis/?fbclid=IwAR3P3iuyrfpgpi-r6jIv10p2H8_xY6zm1lZbjfqmV7IR0-d8IvScybbnveo, 7. jun .2022.
Strategija razvoja veštačke inteligencije za period 2020-2025. godine, Službeni glasnik RS, br. 96/2019.
Zakon o zaštiti podataka o ličnosti, Službeni glasnik RS, br. 87/2018, usvojen po uzoru na Opštu uredbu o zaštiti podataka o ličnosti Evropske unije (General Data Protection Directive - GDPR) 2016/679.
Internet izvori
Andrić G., Srbija, banke i krediti: Šta odluka Vrhovnog suda znači za banke, a šta za građane i njihove advokate, BBC news na srpskom, https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-58823792, 9. jun 2022.
Angwin J., Larson J., Matti S., Kirchner L., Bias M., ProPublica, 2016, https://www.propublica.org/article/machine-bias-risk-assessments-in-criminal-sentencing, 7. jun 2022.
https://doi.org/10.1201/9781003278290-37
Council of Europe, CEPEJ European Ethical Charter on the use of artificial intelligence (AI) in judicial systems and their environment, https://www.coe.int/en/web/cepej/cepej-european-ethical-charter-on-the-use-of-artificial-intelligence-ai-in-judicial-systems-and-their-environment#:~:text=The%20CEPEJ%27s%20view%20as%20set,on%20Human%20Rights%20(ECHR)%20and, 20. maj 2022.
Gyuranecz F. Z., Krausz B., Papp D., The AI is now in session - The impact of digitalization on courts, 2019, http://www.ejtn.eu/PageFiles/17916/TEAM%20HUNGARY%20TH% 202019%20D.pdf, 5. jun 2022.
Kelly K., The AI Cargo Cult - The myth of a superhuman AI, https://kk.org/wp-content/uploads/2017/05/Myth_Superhuman_Backchannel.pdf, 20. maj 2022.
Net Group, Digital Justice Solutions Team, Artificial Intelligence: A Substitute or Supporter of Judges?, Publisher: The Supreme Court of Estonia, https://aastaraamat.riigikohus.ee/en/artificial-intelligence-a-substitute-or-supporter-of-judges/, 4. jun 2022.
Niiler Е., Can AI Be a Fair Judge in Court? Estonia Thinks So, https://www.wired.com/story/can-ai-be-fair-judge-court-estonia-thinks-so/, 7. jun 2022.
Pinkstone J., Estonia creating AI powered judge, Daily Mail Online, 26. mart 2019, https://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-6851525/Estonia-creating-AI-powered-JUDGE.html, 7. jun 2022.
State v. Loomis, Harvard Law Review, Criminal Law, https://harvardlawreview.org/2017/ 03/state-v-loomis/?fbclid=IwAR3P3iuyrfpgpi-r6jIv10p2H8_xY6zm1lZbjfqmV7IR0-d8IvScybbnveo, 7. jun 2022.
Toskić Cvetinović А., Da li je srpskom pravosuđu potrebna veštačka inteligencija?, Otvorena vrata pravosuđa, https://www.otvorenavratapravosudja.rs/teme/ostalo/da-li-je-srpskom-pravosudu-potrebna-vestacka-inteligencija, 9. jun 2022.
Wehle H.-Dieter, Machine Learning, Deep Learning, and AI: What's the Difference? https://www.researchgate.net/publication/318900216_Machine_Learning_Deep_Learning_and_AI_What's_the_Difference, 6. jun 2022.