IMPLIKACIJE OBAVEZNE VAKCINACIJE PROTIV COVID-19 NA RADNI ODNOS
Bočna strana članka
Glavni sadržaj članka
Apstrakt
Pandemija virusa covid-19 izazvala je brojne posledice po radnopravne odnose. U svetlu tematike rada, one se odnose na položaj kandidata za zaposlenje i zaposlenih i njihovo zaražavanje pomenutim virusom i na vakcinaciju, kao potencijalno sredstvo zaštite. Kako osoba koja je već jednom bila zaražena pomenutim virusom može ponovo da oboli, rešenje se traži u vakcinaciji protiv covid-19. Time se postavilo pitanje, može li se zasnivanje, odnosno opstanak i trajanje radnog odnosa, usloviti vakcinacijom? Ovo s toga što bi uslov obavezne vakcinacije otvorio pitanje ekonomskog pritiska na zaposlenog, koji zaradom obezbeđuje egzistenciju. S druge strane, postavlјanje vakcine kao uslova sine qua non u radnom odnosu može polјulјati autonomiju volјe zaposlenog da takvu odluku sam donese, shodno sopstvenim uverenjima. Uz sve to, valјa imati na umu povezanost prava na zdravlјe i prava na pristup informacijama, te da donošenje odluke o vakcinisanju kod nekih zaposlenih može upravo biti bazirano na dostupnosti relevantnih informacija o delotvornosti vakcina. Takva saznanja mogu biti prolongirana. Pitanje vakcinacije zaposlenih predstavlјa složen segment u okviru radnog prava, jer uklјučuje i zaštitu javnog zdravlјa, kao i obavezu poslodavca da obezbedi bezbedne i zdrave uslove rada. Tome treba dodati i bezbednost i zdravlјe onih zaposlenih koji, zbog zdravstvenog stanja, ne smeju da se vakcinišu, tako i bezbednost osoba sa invaliditetom, koje spadaju u grupu posebno vulnerabilnih zaposlenih. U svetlu razmatranja ovih pitanja, valјa uzeti u obzir aspekte stava Evropskog suda za lјudska u predmetu Vavřička and others v. the Czech Republic, zauzetog u aprilu 2021. godine, kojim se konstantuje da obavezna vakcinacija, pod određenim uslovima može biti „neophodna u demokratskom društvu.“ S druge strane, tu je i presuda Vrhovnog suda Izraela, koji je zauzeo stav da poslodavci moraju izvršiti razumna prilagođavanja mesta rada, tako da radna sredina bude „inkluzivna“ i za zaposlene koji se nisu vakcinisali. U radu će biti analizirano može li vakcinacija biti uslov za pristup tržištu rada, za uživanje prava na rad, kao i drugih radnih prava.
Detalji članka
Reference
Alekseenko, A. Impications of COVID-19 vaccination following the European Court of Human rights's decision in Vavrička and others v. The Czech Republic. Medical Law International, vol. 22 (I) 2022. https://doi.org/10.1177/09685332221078417
Albin, E. et al. Vaccinated and unvaccinated workers in the labor market. Position paper, 18.03.2021.
Albin, E. Bar-Simon-Tov, I. Gross, A. Hostovsky-Brades, T. Israel: legal response to Covid-19. The Oxford Compendium of national Legal Responses to Covid-19 (eds. Jeff King, Octavio Ferraz), April 2021.
Archard, D. Brierly, J. Cave, E. Compulsory childhood vaccination: Human rights, solidarity, and best interests. Medical Law Review, 2021, vol. 29 no. 4. https://doi.org/10.1093/medlaw/fwab024
Forni, G. Mantovani, A. & on behalf of the COVID-19 Commission of Accademia Nazionale dei Lincei, Rome. COVID-19 vaccines: where we stand and challenges ahead. Cell Death Differ 28, 626-639 (2021). https://doi.org/10.1038/s41418-020-00720-9.
Gajin, S. Koncept člana 8 Evropske konvencije o ljudskim pravima. Strani pravni život, 1992(2-3).
Gravagna, K. et al. Global assessment of national mandatory vacctination policies and concequences of non-compliance. Vaccine, 38(49):7865-7873. Dostupno na: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33164808/; https://doi.org/10.1016/j.vaccine.2020.09.063
International Labour Organization, Ending child labour by 2025: A review of policies and programmes, International Labour organization, Geneva, 2018.
International Labour Organization, ILO Monitor: COVID-19 and the world of work. Fourth edition, 27 May 2020.
Jovanović, P. Božičić, D. Pravo zaposlenog na privatnost kao segment bezbednosti i zdravlja na radu. Zbornik Pravnog fakulteta u Novom Sadu, 3/2018.
Kaminer, Debbie. Discrimination Against Employees Without COVID-19 Antibodies (May 4, 2020). New York Law Journal (2020), Baruch College Zicklin School of Business Research Paper No. 2020-03-03, Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=3593113; https://doi.org/10.2139/ssrn.3593113
Kashte, Sh. et. al. COVID‑19 vaccines: rapid development, implications, challenges and future prospects. Human Cell, 34(3):711-733. https://doi.org/10.1007/s13577-021-00512-4
Kovačević, Lj. Bezbednost i zdravlje radnika u okviru Evropske unije. Strani pravni život, 1-3/2002.
Kovačević, Lj. Pravna subordinacija u radnom odnosu. Beograd: Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, 2013.
Kovačević, Lj. Zasnivanje radnog odnosa. Beograd: Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, 2021.
Krstić, I. Pravo na poštovanje privatnog i porodičnog života - član 8 Evropske konvencije o ljudskim pravima. Beograd: Beogradska inicijativa za osnovna prava, 2006.
Kumar, A. et al. Status Report on COVID-19 Vaccines Development. Current Infection Disease Reports. 2021;23(6):9. doi: 10.1007/s11908-021-00752-3. Epub 2021 Apr 14. Dostupno na: https://doi.org/10.1007/s11908-021-00752-3
Malone, M. K. Hinman, R. A. Vaccination Mandates: The public health imperative and individual rights. In Law in Public Health Practice (eds. Richard A.Goodman et. al), Oxford Academic, 2007. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780195301489.003.0014
Misailović, J. Uticaj pandemije virusa kovid 19 na režim rada od kuće. U zborniku Pandemija KOVIDA 19: Pravni izazovi i odgovori (ur. Vladimir Đurić, Mirjana Glintić), Institut za uporedno pravo, Beograd, 2021.
Ndwandwe, D. Wiysonge, Ch. S. COVID-19 vaccines. Current Opinion in Immunology, Vol. 71, August 2021, pp. 111-116. Dostupno na: https://doi.org/10.1016/j.coi.2021.07.003
Nilsson, A. Is compulsory child vaccination compatible with the right to respect for private life? A comment on Vavrička and others v. The Czech Republic". European journal of health law 28(2021). https://doi.org/10.1163/15718093-bja10048
O'Connelly, A.M. Problems of interpretation of article 8of the European convention of human rights. International and comparative law quarterly, 1986, vol. 35(3). https://doi.org/10.1093/iclqaj/35.3.567
Ottley, E. Mandatory COVID-19 vaccination for adults in England and Wales: a justified interference with article 8 of the European Convention on human rights? The King's Student Law Review, Vol XII, Issue II, pp. 1-25.
Petrović, M. Obavezna vakcinacija protiv Kovida-19 u radnoj sredini - ključni radnopravni apsekti. Radno i socijalno pravo, 1/2022 (u štampi).
Pierik, R. Mandatory vaccination: an unqualified defence. Journal of Applied Philosophy, vol. 3, no. 2/2018.
Rajić Ćalić, J. (2022). Osetljive grupe žena i pandemija. Epidemija. Pravo. Društvo, (u štampi).
Reljanović, M. Rad u okolnostima epidemije i vanrednom stanju. U zborniku Pandemija KOVIDA 19: Pravni izazovi i odgovori (ur. Vladimir Đurić, Mirjana Glintić), Beograd: Institut za uporedno pravo, 2021.
Stjepanović, B. Vakcinacija i sloboda kretanja. Pravni sistem u vremenu nove realnosti, 2021.
Urdarević, B. Antić, A. Neka otvorena pitanja u pogledu rada kod kuće za vreme pandemije virusa covid-19 u Republici Srbiji. Radno i socijalno pravo, 2/2020.
Žaviršek, D. The ideology of work and the limits of its emancipatory potencial in the lives of people with disabilities in Eastern European: a comparative prospective. Socijalna politika, Vol. 48, 1/2013. https://doi.org/10.22182/sp.12013.4
Živanović, M. M. Bezbednost zaposlenih u vanrednim situacijama: epidemija zarazna bolesti COVID-19. Tehnika - kvalitet ims, standardizacija i metrologija 20 (2021).
IZVORI PRAVA
UN General Assembly, Universal Declaration of Human Rights, 10 December 1948, 217 A (III).
Međunarodni pakt o građanskim i političkim pravima, Službeni list SFRJ, br. 7/71.
Evropska konvencija za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda, Službeni list SCG - Međunarodni ugovori, br. 9/2003, 5/2005 и 7/2005 - ispr. i Službeni glasnik RS - Međunarodni ugovori, br. 12/2010 и 10/2015).
Vavrička and others v. The Czech Republic, (Application nos. 47621/13 and 5 others), judgment, Strasbourg, 8 April 2021.
The European Court of Human Rights, case of Salvetti v. Italy, (Application no. 42197/98), decision as to the admissibility, Strasbourg, 9. July 2002.
INTERNET IZVORI:
Beta, Reuters. 15, januar 2022. Protest u Beču zbog obavezne vakcinacije. N1 TV. Dostupno na: https://rs.n1info.com/svet/protest-u-becu-protiv-obavezne-vakcinacije
COVID-19 vaccines: Get the facts. Mayo Foundation for Medical Education and Research (MFMER). Available at: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/coronavirus/in-depth/coronavirus-vaccine/art-20484859
Melander, I. De Clercq, G. July 13, 2021. France insists health workers get COVID-19 shots as infections rise. Reuters. Available at: https://www.reuters.com/world/europe/france-make-covid-19-shot-mandatory-health-workers-bfm-tv-2021-07-12/
Protesti širom Francuske zbog kovid propusnica i obavezne vakcinacije zdravstvenih radnika, 17.07.2021. Danas. Dostupno na: https://www.danas.rs/svet/protesti-sirom-francuske-zbog-kovid-propusnica-i-obavezne-vakcinacije-zdravstvenih-radnika
Radović O. 28. novembar 2021. Najviše protestuju radikalni desničari. Politika. Dostupno na: https://www.politika.rs/sr/clanak/493235/Najvise-protestuju-radikalni-desnicari
Radio slobodna Evropa. 21. jul 2021. Novi protesti protiv vakcinacije u Grčkoj. Dostupno na: https://www.slobodnaevropa.org/a/grcka-vakcinacija-protest/31370671.html
Rojters. 13. February 2022. Zaoštrava se protest kamiondžija u Kanadi. Voice of America. Dostupno na: https://www.glasamerike.net/a/kanada-kamiondzije/6439680.html
UN Committee on Economic, Social and Cultural rights, General comment no. 14: The right to the highest attainable standard of health (Article 12). Available at: https://www.refworld.org/pdfid/4538838d0.pdf
World Health Organization. July 14, 2021. Vaccine efficacy, effectiveness and protection. Available at: https://www.who.int/news-room/feature-stories/detail/vaccine-efficacy-effectiveness-and-protection